ที่มา’ศิลปาชีพ’ ที่มา’ศิลปาชีพ’
แม้ไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม ไม่ประสบปัญหาขาดแคลนข้าวปลาอาหารเหมือนประเทศอุตสาหกรรมที่ต้องนำเข้าสินค้าอาหาร แต่การเกษตรของไทยโดยพื้นฐานยังต้องอาศัยธรรมชาติ ถ้าดินดี มีนํ้าตามฤดูกาล เกษตรกรก็จะมีรายได้จากพืชผักผลไม้ แต่ถ้าเกษตรกรได้รับอานิสงส์พร้อมกันโดยถ้วนหน้า ก็จะเกิดปัญหาผลผลิตล้นตลาด ฉุดราคาสินค้าเกษตรให้ถูกลง ซึ่งไม่เพียงกำไรหดเท่านั้น ทุนยังหายไปอีกด้วย ปีใดฝนแล้ง ไม่มีนํ้าปลูกพืชไร่ ที่ลงดินไปแล้วก็เหี่ยวเฉา เกษตรกรขาดรายได้ เงินลงทุนสูญหายหนักขึ้น ตรงกันข้าม ปีใดมรสุมพาฝนจนล้นฟ้าพืชไร่ถูกนํ้าท่วมเสียหาย ก็ไม่มีรายได้มาล้างหนี้ที่กู้มาลงทุน ข้างต้นคือสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกษตรกรไทยมีหนี้สินล้นพ้นตัว จนไร่นาที่เคยเป็นของตนเอง ต้องเปลี่ยนมือไปเป็นของเจ้าหนี้และนายทุน การเสด็จฯ เยี่ยมพสกนิกรของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชรัชกาลที่... ที่มา’ศิลปาชีพ’

แม้ไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม ไม่ประสบปัญหาขาดแคลนข้าวปลาอาหารเหมือนประเทศอุตสาหกรรมที่ต้องนำเข้าสินค้าอาหาร แต่การเกษตรของไทยโดยพื้นฐานยังต้องอาศัยธรรมชาติ ถ้าดินดี มีนํ้าตามฤดูกาล เกษตรกรก็จะมีรายได้จากพืชผักผลไม้ แต่ถ้าเกษตรกรได้รับอานิสงส์พร้อมกันโดยถ้วนหน้า ก็จะเกิดปัญหาผลผลิตล้นตลาด ฉุดราคาสินค้าเกษตรให้ถูกลง ซึ่งไม่เพียงกำไรหดเท่านั้น ทุนยังหายไปอีกด้วย

Econnews_issue_602_คอลัมน์_จากฟ้าสู่ดิน_ที่มาศิลปาชีพ

ปีใดฝนแล้ง ไม่มีนํ้าปลูกพืชไร่ ที่ลงดินไปแล้วก็เหี่ยวเฉา เกษตรกรขาดรายได้ เงินลงทุนสูญหายหนักขึ้น

ตรงกันข้าม ปีใดมรสุมพาฝนจนล้นฟ้าพืชไร่ถูกนํ้าท่วมเสียหาย ก็ไม่มีรายได้มาล้างหนี้ที่กู้มาลงทุน

ข้างต้นคือสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกษตรกรไทยมีหนี้สินล้นพ้นตัว จนไร่นาที่เคยเป็นของตนเอง ต้องเปลี่ยนมือไปเป็นของเจ้าหนี้และนายทุน

การเสด็จฯ เยี่ยมพสกนิกรของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชรัชกาลที่ ๙ หลังพระราชพิธีบรมราชาภิเษก๕ พฤษภาคม ๒๔๙๓ เป็นต้นมา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ได้โดยเสด็จฯ โดยตลอด จึงทรงเห็นความยากลำบากของชาวนา ชาวไร่ ผู้เป็นพลเมืองส่วนใหญ่ของประเทศ และทรงเห็นจุดเด่นจากศิลปหัตถกรรมของเกษตรกรไทยในช่วงว่างจากไร่นารอการเก็บเกี่ยว แต่งานฝีมืออันเป็นเอกลักษณ์ไทยซึ่งเคยรุ่งเรืองมาแต่โบราณหลายอย่างกำลังจางหายไปด้วยเหตุปัจจัยต่าง ๆ ทั้งคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ถูกมองข้ามและอุปสรรคทางการตลาด

ถ้ามีการฟื้นฟูดูแลเพื่อสานต่อศิลปหัตถกรรมอันเป็นเอกลักษณ์ไทยให้ถาวรเกษตรกรก็จะมีรายได้เสริม หรืออาจเป็นรายได้หลักในอนาคต

๒๑ กรกฎาคม ๒๕๑๙ โปรดเกล้าฯ ให้ก่อตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถอ(The Foundation for the Promotion of Supplementary Occupations and RelatedอTechnique of Her Majesty Queen Sirikit of Thailand)

ปี ๒๕๒๒ โปรดเกล้าฯ ให้ก่อตั้งโรงฝึกศิลปาชีพแขนงต่าง ๆ และขยายออกไปตามภูมิภาค

ทรงส่งเสริมชาวไทยภูเขาที่เคยมีอาชีพปลูกฝิ่น หันมาประกอบอาชีพงานฝีมือที่ชำนาญอยู่แล้ว คือ ช่างเงิน ทรงส่งเสริมหัตถกรรมไทยโบราณที่กำลังหายไปตามกาลเวลา ให้กลับมาแพร่หลาย เช่น ผ้าไหมมัดหมี่ลายโบราณ ผ้าแพรวา จักสาน ย่านลิเภา ถมเงิน และถมทอง เป็นต้น

กล่าวโดยสรุป งานศิลปาชีพครอบคลุม ทั้งงานผ้า งานไม้ งานจักสาน งานเซรามิก งานดอกไม้ประดิษฐ์ ฯลฯ และยังทรงรับเด็กยากจนที่ไม่เคยมีประสบการณ์งานช่างมาเรียนศิลปาชีพจากครูฝีมือที่ทรงเสาะหามาสอนอีกด้วย

ปี ๒๕๓๘ รัฐบาลตั้ง ‘กองศิลปาชีพ’ในสำนักราชเลขาธิการ เพื่อสนับสนุนงานของมูลนิธิ หลังประจักษ์ถึงผลงานอันเด่นชัด

‘ศิลปาชีพ’ วันนี้ ไม่ใช่งานอดิเรกหรืองานรอการเก็บเกี่ยว หากเป็นงานหลักที่เพิ่มมูลค่า งานประณีตเท่าใด ก็จะมีมูลค่าเพิ่มตามขึ้นไปด้วย

พิชัยชลสินธู์ คอลัมน์’จากฟ้าสู่ดิน’ EconNews เดือนสิงหาคม ๒๕๖๐ ฉบับที่ ๖๐๒